| Divan Edebiyatı |
|
|
1-Kaside der Na't-ı Hazret-i Nebevî başlığını taşıyan bu şiir, redifinden dolayı Su Kasidesi olarak tanınmıştır. Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlâre su Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çâre su Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem Yâ muhît olmuş gözümden günbed-i devvâre su Suya versin bâğbân gülzârı zahmet çekmesin Bir gül açılmaz yüzün- tek verse min gülzâre su Ârızın yâdıyle nem-nâk olsa müjgânım n'ola Zâyi olmaz gül temennâsiyle vermek hâre su Ey gözüm, gönlümdeki ateşlere göz yaşlarımdan su saçma. Çünkü böyle alev alev yanan ateşe, su çare olmaz. Şu dönen kubbenin (gök yüzünün) rengi su renginde midir, yoksa gözümden akan yaşlar mı gök yüzünü kaplamıştır, bilmiyorum. Bahçıvan, boşuna zahmet çekmesin, gül bahçesini sele versin. Çünkü, bin gül bahçesini sulasa, senin yüzün gibi bir gül açılmaz. Güle benzeyen yanağını andığımda, ağlayıp kirpiklerim ıslansa buna şaşılır mı? Çünkü, gül yetiştirmek için dikene verilen su boşa gitmez. Nazım şekli: Nazım birimi: Konu: Vezin: Kafiye: Bir eşek var idi zaîf ü nizâr Yük elinden katı şikeste vü zâr Gâh odunda vü gâh suda idi Dün ü gün kahr ile kısuda idi Ol kadar çeker idi yükler ağır Ki teninde tü komamışdı yağır Nice tü, kalmamışdı et ü deri Yükler altında kana batdı deri Arkasından alınsa pâlânı Sanki it artığıydı kalanı Şeyhî'nin, bu eserinde bayağılığa düşmeyen ince bir mizah ile insanî zaaflar hicvedilmiştir. 2-Yukarıdaki şiirin nazım şekli ne olabilir? Nereden anlaşılır? Bahâr boldı vü gül meyli kılmadı könlüm Açıldı gonça ve lîkin açılmadı könlüm Yüzün hayâli bile vâlih irdi andak kim Bahâr kelken ü kitkenni bilmedi könlüm Güm oldı bâğda ağzın hayâlidin yüz vây Ki gonçalar ara istep tapılmadı könlüm Bahar oldu, fakat, gönlüm güllere bakma arzusu duymadı. Goncalar açıldı, fakat gönlüm sevinemedi. Yüzünün hayali ile öylesine kendimden geçmiş hâldeyim ki, gönlüm baharın geldiğini, gittiğini fark etmedi. Gönlüm, bahçede, goncaya benzeyen ağzının hayaliyle kayboldu. Yüzlerce vay ki, goncalar arasında aradım gönlümü, fakat bulamadım. 3-Bu şiirin nazım şekli nedir? 4-Mesneviden farkı nedir? 5-Hasılım yok ser-i kuyunda beladan gayrı Garazım yok, reh-i aşkında fenadan gayrı. Ney-i bezm-i gamem ey mâh ne bulsan yele ver Oda yanmış kuru cismimde hevadan gayrı. Perde çek çehreme hicran günü ey kanlı sirişk, Ki gözüm görmeye ol mehlikadan gayrı. Fuzûlî Nazım şekli: Nazım birimi: Konu: Kafiye : 6-Fermân-ı aşka can iledir inkıyâdımız Hükm-i kazâya zerre kadar yok inadımız Baş eğmeziz edânîye dünyâ-yı dûn için Allah'adır tevekkülümüz i'timâdımız Biz müttekâ-yı zer-keş-i câha dayanmazız Hakk'ın kemâl-i lütfunadır istinâdımız Bâkî Aşkın emrine boyun eğişimiz can u gönüldendir. Allah'ın emrine zerre kadar inadımız yoktur. Aşağılık dünya için adî kişilere boyun eğmeyiz. Tevekkülümüz, güvenimiz ancak Allah'adır. Mevki ve makamın altın işlemeli asasına dayanmayız. Bizim dayanağımız, Allah'ın sonsuz lütfunadır. Nazım şekli: Nazım birimi: Konu: Kafiye: Dalgın geceler! El ele geldik yarınızda Sallandık o şen kızla salıncaklarınızda. Hummalı denizlerden esen rüzgarınızda. Sallandık o şen kızla salıncaklarınızda. Ben gün gibi yorgun, o sebular gibi ince, Birdenbire düştük gibi bir gizli sevince. Gezdik yürüdük yanyana rüzgarlar esince, Sallandık o şen kızla salıncaklarınızda. Yahya Kemal 7-Yukarıdaki şirin nazım şekli ne olabilir? 8-Halk edebiyatındaki hangi nazım şekline benzemektedir? 9-Kafiye şeması nedir? 10-Bir merhaleden güneşle derya görünür. Bir merhaleden her iki dünya görünür. Son merhale bir fasl-ı hazandır ki sürer, Geçmiş, gelecek cümlesi rüya görünür. Yahya Kemal Not: Şiir tek dörtlükten ibarettir. Nazım şekli: Nazım birimi: Konu: Kafiye: 11-Allah adın zikredelim evvela Vacib oldur cümle işte her kula Allah adın her kim ol evvel ana Her işi asan eder Allah ana Süleyman Çelebi Nazım şekli: Nazım birimi: Konu: Vezin: Kafiye: 12-Olsun gamında bencileyin zar u bî-karar Afakı gezsin ağlayarak ebr-i nevbahar. ... Sümbüllerini matem edip çözsün ağlasın, Damane döksün eşk-i firavanı kuhsar ... Deryalar etse alemi çeşm-i güher-feşan Gelmez vücuda sencileyin dürr-i şah-var. Bâkî Not: Şiir Kanûnî Sultan Süleyman’ın ölümü üzerine yazılmıştır. Nazım şekli: Nazım türü: Nazım birimi: Konu: Tema: Kafiye: 13-Dilden dile düştü bu fesâne Fâş oldu bu mâcerâ cihâne Kim Kays oluban esîr-i Leylî Leylî dahi salmış ana meylî Tedrîc-i mebâdî ile nâgâh Leylî'nin anası oldu âgâh Odlara dutuştu, yaslara battı Ol gonca-dehâna dil uzattı Not: Beyitler Fuzuli’nin Leyla vü Mecnun adlı eserine aittir. Nazım şekli: Nazım birimi: Konu: Kafiye: 14-İntihasız cevrler odlara yandırdı beni, Acı sözler datlu canımdan usandırdı beni. Halktan bi-hude feryadım utandırdı beni. Rahm kıl devletlü sultanım mürüvvet çağıdır. Gör Fuzuli’nin ruh-ı zerdinde eşk-i alini Perde-i idbar dutmuş suret-i ikbalini Derd-mendindir inâyetler edip sor halini Rahm kıl devletlü sultânım mürüvvet çağıdır. Fuzûlî Nazım şekli: Nazım birimi: Konu:T ema: Vezin: Kafiye şeması: |